در پی حواشی اخیری که حقوق 32 میلیونی و نوع قرارداد پیام کهتری، مدیر کل دفتر وزارتی وزیر نفت و همچنین شکایت قضایی از انتشار دهنده آن و مسترد شدنش، ایجاد شد، به واکاوی جایگاه این مدیریت و سوابق عملکرد افرادی که در این مسند نشسته اند، پرداختیم.

به گزارش نفت نوین، سراسر عرصه زندگی ما ثمره انتخاب ها و هزینه هایی است که بابت انتخاب هایمان می پردازیم. در حقیقت تنها مقوله ای که می تواند سعادت یا شقاوت برای ما به همراه داشته باشد، انتخاب های ما هستند. هر چه جایگاه فردی و اجتماعی فرد کلیدی تر باشد حساسیت این انتخاب ها و البته هزینه آن ها، بالاتر رفته و سنگین تر می شود. نکته ای که باید مدنظر داشت این است که هزینه انتخاب های ما، به ویژه در صحنه های اجتماعی و جایگاه های اثرگذارتر، تنها به اسم شخص، صورت حساب نمی شود و بعضا یک گروه یا حتی یک سیستم تفکری هزینه انتخاب یک شخص را می پردازد که چنین رویه دور از انصاف به نظر می رسد.

بنابراین اگر عضو یک گروه، جناح یا سیستم تفکری هستیم، باید دقت داشته باشیم که هزینه هر انتخاب ما به نام تمامی هم فکرهای ما می تواند تمام شود.

 

موج سواری مدیر جوان بر حواشی رسانه ای/چه کسی فاکتور هزینه ها را می پردازد؟

 

اخیرا ماجرای حقوق 32 میلیونی پیام کهتری، مدیر کل دفتر وزارتی وزیر نفت، سر خط اخبار قرار گرفت و موجی از نارضایتی و انتقاد به وزیر نفت و همچنین شخص رئیس جمهوری به همراه داشت. چند روز پس از نشر این خبر و در حالیکه همچنان فضای افکار عمومی ملتهب بود، وزارت نفت از خبرنگار انتشار دهنده این فیش حقوقی شکایت قضایی کرد که همین گام خطا، مجددا این وزارتخانه را در صدر اخبار انتقادی قرار داد. حال که اندکی از التهاب افکار عمومی نسبت به این موضوع کاسته شده است، لازم به نظر می رسد تا با آسیب شناسی موضوع، از اتفاقات مشابه در آینده جلوگیری شود.

شاید در نگاه نخست عمق اثرگذاری عملکرد مدیرکل دفتر وزارتی وزیر نفت به خوبی مشخص نباشد، اما به گفته کارشناسان در توضیح جایگاه این سمت باید گفت که در واقع برنامه روزانه و اولویت بندی های رسیدگی امور وزیر در طول روز، دیدارها، پاسخگویی های وزیر به مراجعین و ... توسط مدیرکل دفتر وزارتی وی برنامه ریزی می شود.

 

ویژگی های مدیرکل دفتر وزارتی چیست؟

 

از سویی دیگر مدیرکل دفتر وزیر به طور غیرمستقیم با توجه به نگاه جامع ثانویه خارجی، در حکم مشاور وی قرار دارد. بنابراین دو ویژگی برجسته برای این جایگاه لازم است؛ نخست دانش و مهارت مدیریتی و دیگری نگاه جامع بالغانه به دور از هیجان زدگی. این دو ویژگی مسئول دفتر یک وزیر می تواند با پیش بینی مشکلات و در صورت ایجاد مشکل، با مدیریت غیرهیجانی، بخش قابل توجهی از آسیب های وارده به وزارتخانه و وزیر را مهار کند. به عبارتی مدیرکل دفتر وزارتی که این دو خصیصه را داشته باشد می تواند ریل سازی مناسبی برای تصمیم گیری های وزیرایجاد کند.

اقدامات وی با همراهی مدیرکل روابط عمومی می تواند یک گرای مناسب از داخل این وزارتخانه به فضای کلی رسانه کشور، مخابره کند که صحیح بودن مجموع این اقدامات بی شک اهداف وزارت نفت را محقق می کند.

 

پای جلیلی هم به محاق باز شد

 

به اصل ماجرا باز می گردیم، انتخاب پیام کهتری، که پیشتر مسئول بخش انرژی دفتر سعید جلیلی بود به عنوان مدیرکل  دفتر وزارتی جواد اوجی، وزیر نفت؛ انتشار فیش حقوقی 32 میلیون تومانی و قرارداد مدت معین که یکی از قوی ترین انواع قراردادها در وزارت نفت است، حواشی قابل توجهی را ایجاد کرد که دامنه آن علاوه بر دولت رئیسی، متوجه سعید جلیلی نیز شد.

منهای مقوله رقم فیش حقوقی، به عقیده متخصصین هرچند این اقدام در زمره اختیارات شخص وزیر است، اما به نظر می رسد در حالی که اندک زمانی از حضور وی در طبقه 15 وزارت نفت نگذشته و از سویی دیگر جایگاه نیروی انسانی صنعت نفت در 8 سال گذشته به شدت آسیب دیده است، چنین اقدامی، موجب نارضایتی نیروی انسانی این وزارتخانه شد که البته نتیجه بعیدی هم نیست.

 

دومینوی نفت به دولت و قوه قضاییه رسید

 

گام بعدی که موجب ایجاد هزینه مضاعف برای این وزارتخانه و دولت سیزدهم شد، شکایت از خبرنگار منتشر کننده چنین خبری بود. این در حالی است که افکار عمومی، ابراهیم رئیسی، رئیس دولت کنونی را به عنوان فردی ضدفساد و پذیرای انتقاد می دانند که حامی اصلی سوت زنی بود؛ حال از وزارت نفت دولت وی چنین اقدامی دور از انتظار افکار عمومی است.

به بهانه برخی رخدادهای اخیر، به مرور عملکرد مدیران کل دفتر وزارتی نفت از سال های ابتدایی پس از انقلاب اسلامی می پردازیم؛ برهه زمانی بررسی مدیران کل دفتر وزارتی نفت از دوره وزارت غلامرضا آقازاده، وزیر نفت سال های 64 تا 76 تا حال حاضر است. لازم به تاکید است مبنای توصیفات مطرح شده درباره هر یک از مدیرکل های دفتر وزارتی، معدل و چکیده ای از نظرات چندین تن از متخصصین قدیمی صنعت نفت است که از ابتدای انقلاب اسلامی و حتی پیشتر تاکنون، در این صنعت، فعالیت موثر داشتند و با هر یک از مدیرکل های دفتر وزرا به طور مستقیم کار کرده اند.

 

از آقازاده تا اوجی

 

نخستین مدیر کل دفتر وزارتی نفت آقازاده، غلامحسین حسنتاش، که اکنون یکی از برجسته ترین کارشناسان داخلی و بین المللی صنعت نفت است، بود. رئيس موسسه مطالعات بين المللي انرژي و ده ها عنوان دیگر را در سوابق خود دارد. وی فردی متخصص در زمینه انرژی، مدیریت و یک استراتژیست نفتی است که نگاهی جامع و سیستمی به صنعت نفت ایران، جهان و محیط ملی و بین المللی آن دارد. پس از وی معارفیان به عنوان مسئول دفتر وزیر نفت منصوب شد که گویا به دلیل ضعف عملکردی در زمان کوتاهی برکنار و شیرازی، تا آخرین روز وزارت آقازاده، جایگزین وی می شود. عملکرد شیرازی به عنوان مدیرکل دفتر وزارتی آقازاده ( که البته در آن زمان این عنوان مسئول دفتر بود ) مطلوب و با موفقیت بوده است. گفتنی است وی مرحوم شده است.

 

مدیر کل دفتر وزارتی بیژن زنگنه، وزیر نفت دولت اصلاحات، کریم زمانی بود. به گفته مطلعین، وی که از دوران حضور زنگنه در وزارت نیرو، او را همراهی می کرد، شخصیتی مطیع و فرمان بردار دارد؛ به گفته افرادی که به طور مستقیم با شیخ الوزرا کار کرده اند، زنگنه دارای شخصیتی استبدادی و خود محور بوده است که به طور کلی در تمامی امور به طور مستقیم و مستقل نظردهی و تصمیم گیری می کرد و میدان چندانی به مدیران خود نمی داد؛ بنابراین می توان گفت مدیران دوره زنگنه از صدر تا به ذیل همگی به عنوان ماشین امضا و دست و پای اجرایی وزیر ایفای نقش می کردند. به این ترتیب هم در دوران اصلاحات هم در دولت یازدهم و دوازدهم که زمانی و اکبری مدیرکل دفتر زنگنه بودند، نمی توان اثرگذاری مستقلی برای آنان قائل بود، چرا که به گواه شاهدان، ژنرال زنگنه حرف اول و آخر تصمیم گیری های تمامی دوران مسئولیت خود و مصداق عینی و کامل One Man Company بوده است.

 

حسین مدرسی نیز یکی از مدیران دفتر وزارتی سیدکاظم وزیری هامانه بوده است که فردی متخصص بود که با برخوردی متناسب کارنامه خوبی در دوران مسئولیت خود داشته است. پس از وی عطاالله ملکی تبار، به عنوان مدیرکل دفتر وزیری هامانه انتخاب شد که در مدت زمان تقریبا کوتاه حضور خود در این سمت عملکرد قابل دفاعی داشت و حواشی ای برای وزیر و وزارت نفت ایجاد نکرد.

 

بازرگانی، مردی برای تمام فصول!

 

مدیر کل دفتر وزارتی نفت سیدمسعود میرکاظمی که مدیریت چند ماهه ای در وزارت نفت داشت نیز شجاع الدین بازرگانی فردی خارج از صنعت نفت بود. طبق اظهارات مقامات وقت، مردی که در وزارت نفت به عنوان شخصیتی سیاس، دارای تحمل بالای فشار و انتقاد مخالفان، خویشتندار، و البته امپراطور لابی گری در خانه ملت، شناخته می شود. زمانی که محمود احمدی نژاد سرپرستی وزارت نفت را عهده دار بود، بازرگانی بر مسند خود ماند. فردی باهوش و لابی گری بزرگ که در هشت سال دوره وزارت زنگنه دوم نیز در قامت معاون پارلمانی وی، باقی ماند.

 

یوسف جوادی نیا، نیز مدیر کل دفتر وزارتی نفت غلامحسین نوذری بود؛ به استناد اظهارات مسئولان وقت وزارت نفت، وی فردی نفتی و متخصص، با تجارب و مهارت های بالای مدیریتی و ارتباطات انسانی قوی در درون وزارت بود که در دوران تصدی گری خود در دفتر وزیر، نقش به سزایی در مدیریت اثربخش رخدادهای وقت داشته و فردی متواضع و اخلاق مدار و خوش برخورد بوده است. جوادی نیا، دارای فوق لیسانس مدیریت دولتى از دانشگاه مرکز آموزش مدیریت عالى ومدرس دوره های عالی منابع انسانی ورفتار سازمانی است و پیش از مسئولیت مسئول دفتری وزیر نفت، به عنوان معاون امور ادارى کارکنان و عضو شوراى تحول ادارى شرکت ملى نفت ایران فعالیت داشته است. از جمله سوابق کاری وی در صنعت نفت می توان به سمت هایی چون رئیس کارگزینى کارمندان، پایور آموزش عمومى و کنفرانس ها، معاون مدیر امور اداری و  مدیر امور ادارى و عضو  هیأت  مدیره اشاره کرد.  جوادی نیا در خارج از صنعت نفت نیز در واحد فرهنگى جهاد سازندگى استان تهران و  واحد فرهنگى و آموزشى سازمان عقیدتى ، سیاسى وزارت دفاع مشغول به کار بوده است.

 

از ورزش به نفت

 

محمد علی آبادی، سرپرست وزارت نفت که پیش از این سمت خود، رئیس سازمان تربیت بدنی کشور بود، در 3 ماهه دوران خدمت در وزارت نفت، مهدی علی نژاد، که شخصی با سوابق ورزشی بود را به عنوان مدیرکل دفتر وزارتی خود به نفت آورد. زمان حضور وی در این سمت بسیار کوتاه بوده است، اما در همین دوران کوتاه نیز در راستای اهداف برنامه ریزی شده وزارت نفت وقت، عمل کرده و عملکرد نامطلوبی نداشته است.

علیرضا نیکزاد، نیز به مدت 2 سال مسئول دفتر رستم قاسمی بود، فردی مدیر و مدبر که شخصیتی بالغ و کنترل شده داشت و نقش پررنگی در مدیریت اثربخش رخدادهای وقت وزارت نفت ایفا کرد.

 

دقت بیشتر، هزینه تراشی کمتر

 

با توجه به شایستگی های مدیریتی که گفته شد و با درنظر گرفتن میزان اثربخشی و کارایی مدیر کل دفتر وزارتی (مسئولان دفاتر وزیران)، می توان به سهولت دریافت که فقدان یا سطح پایین، برخی شایستگی های مدیریتی (دانش و تخصص، مهارت های سه گانه ادراکی، انسانی و فنی،  تجربه و بلوغ کار سازمانی، بینش، بصیرت و در نهایت ویژگی های شخصیتی مناسبی) از مهم ترین عوامل بروز و تشدید رویدادهای مساله ساز و مشکل آفرین حوزه وزیر و وزارت نفت بوده و ضروری است که مدل شایستگی های مدیران صنعت نفت که در مرکز توسعه مدیران صنعت نفت طی چندین سال تلاش و صرف وقت و هزینه های فراوان طراحی و برای انتخاب و انتصاب بسیاری از مدیران اجرا و رعایت شده است، قبل از سایر مدیران در خصوص شاغلان یکی از مهم ترین سمت های مدیریتی یعنی مدیرکل دفتر وزارتی اجرا شود تا این همه مشکل، حاشیه و هزینه برای وزیر نفت و حتی رئیس جمهوری و تیم مدیریتی وی ایجاد نشود.

 

 

نام وزیر

نام مدیر کل دفتر وزارتی

عملکرد کلی

غلامرضا آقازاده

غلامحسین حسنتاش، معارفیان، شیرازی

مطلوب نامطلوب - مطلوب

بیژن نامدار زنگنه

کریم زمانی اکبری

مطلوب

سید کاظم وزیری هامانه

حسین مدرسی - عطاالله ملکی تبار

مطلوب

سید مسعود میرکاظمی

شجاع الدین بازرگانی

مطلوب

غلامحسین نوذری

یوسف جوادی نیا

مطلوب

محمد علی آبادی

مهدی علی نژاد

مطلوب

رستم قاسمی

علیرضا نیکزاد

مطلوب

جواد اوجی

پیام کهتری انور

-